Młodzi lekarze i negatywne objawy schizofrenii. Ważna publikacja współautorstwa prof. D. Dudek

Jaki jest poziom kompetencji młodych psychiatrów z krajów europejskich w zakresie rozpoznawania i leczenia objawów negatywnych schizofrenii? Odpowiedzi na to pytanie udziela artykuł opublikowany na łamach prestiżowego „European Psychiatry”. Wśród autorów znalazła się trójka Polaków, w tym prof. Dominika Dudek.

Objawy negatywne polegają na ograniczeniu, zubożeniu czynności psychicznych: mowy (alogia), ograniczeniu lub tracie zdolności do przeżywania radości (anhedonia) czy niechęci do podejmowania kontaktów z innymi ludźmi (aspołeczność). Pacjenci ze schizofrenią i objawami negatywnymi sprawiają lekarzom najwięcej trudności diagnostycznych i terapeutycznych. Dlaczego? Nie przejawiają „typowych”, łatwych do dostrzeżenia objawów „pozytywnych”: urojeń, halucynacji, zdezorganizowanej komunikacji czy ekscentryczności zachowania. Objawy negatywne są trudne do wychwycenia, sprawiają także trudność w zakresie farmakoterapii. Łatwo je pomylić z objawami zaburzeń nastroju lub uznać je za całkowicie adekwatną reakcję emocjonalną na przeżywane trudności życiowe.

Równocześnie, schizofrenia jest jedną z najpoważniejszych diagnoz, chorobą wymagającą leczenia przewlekłego. Objawy negatywne mają miejsce niemal w przypadku wszystkich chorych, przed zaistnieniem pierwszego epizodu. Występują także często w przypadku wielu pacjentów po pierwszym epizodzie. U części pacjentów w całym przebiegu choroby występują wyłącznie objawy negatywne. W przypadku chorych pozbawionych właściwej pomocy dochodzi do dezintegracji społeczno-zawodowej i izolacji. Właśnie dlatego odpowiednia diagnostyka i farmakoterapia pacjentów cierpiących wskutek schizofrenii i przejawiających objawy negatywne jest jednym z najważniejszych obecnie wyzwań stojących przed psychiatrią.

W prestiżowym czasopiśmie „European Psychiatry” ukazał się artykuł pt. „Early career psychiatrists ability to evaluate and manage negative symptoms of schizophrenia – Results from a European survey”. Publikacja jest efektem międzynarodowego projektu CARE, którego celem była ocena kompetencji psychiatrów na wczesnym etapie kariery z 19 krajów. Projekt został sfinansowany przez Polską Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). Kierownikiem projektu i beneficjentem grantu Bekker NAWA była dr Anna Julia Krupa, a prof. Marcin Siwek i prof. Dominika Dudek w istotnym stopniu uczestniczyli w opracowywaniu jego metodologii i realizacji. 828 lekarzy udzieliło w ankiecie odpowiedzi na pytania dotyczące przygotowania teoretycznego, udziału w szkoleniach specjalistycznych, wiedzy dotyczącej znaczenia objawów negatywnych w przypadku diagnozy schizofrenii, a także o posiadane doświadczenia kliniczne.

Jakie wnioski płyną z badań? Niestety, zaskakująco wielu lekarzy, mimo ograniczonego doświadczenia i braków informacyjnych, wierzy w posiadanie kompetencji koniecznych do poprawnego diagnozowania i leczenia objawów negatywnych. Jedynie 11 procent uczestników badania potrafiło poprawnie zidentyfikować takie objawy, podobnie niski odsetek badanych prawidłowo odpowiadał na pytania odnoszące się do aktualnych wytycznych. Dwie trzecie respondentów uważała, że jest dobrze przygotowana do oceny objawów negatywnych, a niemal połowa czuła się kompetentna w tym obszarze.

Wyższy poziom wiedzy był związany przede wszystkim z aktywnością naukową, dodatkowymi szkoleniami wykraczającymi poza szkolenie specjalizacyjne. Szkolenia i staże będące częścią programu specjalizacji psychiatrycznej zwiększały głównie poczucie kompetencji, nie przekładając się na realny poziom wiedzy. Co istotne, wyniki sugerują także istotną rolę czynników takich jak płeć – mężczyźni częściej oceniali swoje kompetencje wyżej, mimo podobnego poziomu wiedzy. Praktyczne konkluzje? W zakresie edukacji i szkolenia należy zwiększyć nacisk na nowoczesne standardy diagnostyczne i terapeutyczne oraz rozwijania wśród młodych lekarzy krytycznej samooceny kompetencji.

Z treścią artykułu naukowego zapoznać się można klikając w ten link.